Betekenis van oorlog

Ik ben een kind van de generatie y; een voormalig screenager en meegegroeid met de digitale revolutie. Het begrip oorlog is voor mij dan ook veelal bepaald door beelden op televisie, Amnesty International-acties op facebook en opiniestukken van kranten op verschillende websites. Ik leef mee met de Arabische revolutie via twitter en protesteer tegen schendingen van mensenrechten via digitale petities en e-mails.

Ondanks alle informatie over verschillende oorlogen die ik dagelijks tot mij kan nemen blijft het lastig werkelijk te begrijpen hoe het is om in een oorlogs- of bezetgebied te (over)leven. Zeker ook omdat oorlog voor mij en anderen van mijn generatie een begrip is dat niet meer wordt geassocieerd met ons eigen leven in Nederland. Nog het dichtstbij de beleving van oorlog komen de terroristische aanslagen in Madrid (2004) en Londen (2005). Maar die zijn beiden te ver weg in tijd en afstand om echt impact te hebben op ons dagelijks leventje.

Nog geen vierenzeventig jaar geleden was dat wel anders. Nederland dacht in de eerste maanden van 1940 de dans nog te kunnen ontspringen, net zoals tijdens de Eerste Wereldoorlog, en neutraal te blijven. Maar dit keer viel Duitsland ook Nederland binnen en begon in mei 1940 de bezetting. De generatie jongeren van toen zal evenmin als ik goed hebben geweten wat te verwachten van een oorlog en een bezetting. Een aantal jaren eerder hadden zij via de kranten kunnen vernemen hoe buurlanden in een wereldoorlog verwikkeld waren. Nu waren zij zelf aan de beurt. Wat verwacht je van een oorlog wanneer hij net begint? Wat betekend een vreemde bezetting voor je als je jong bent en nog van alles van het leven wil eisen? Maar ook heel praktisch, hoeveel impact heeft een plotse bezetting op je dagelijkse leven?

Natuurlijk zijn deze ervaringen persoonlijk en gekleurd door de context waarin zij zijn beleeft. Er zijn verhalen bekent van dorpen op het platteland waar maar één enkele keer een Duitse soldaat werd gezien; tijdens de eerste dagen van de bezetting en daarna nooit meer. Daartegenover staan herinneringen aan de razzia’s en paspoortcontroles in de steden.

Toch blijkt uit bronnen en literatuur over die eerste dagen van de bezetting dat het “gewone leven” structureel veranderde. Zo schrijft een schoolmeester bijvoorbeeld tussen de regels door over de eerste maatregelen die moesten worden genomen op Duits bevel. Op zaterdag 11 mei werd de Duitse tijd in heel Nederland ingevoerd, wat betekende dat alle klokken met 1 uur en 40 minuten vooruit moesten worden gezet. Dit moet een grote operatie zijn geweest. Denk alleen al aan de openingstijden van de winkels, de vertrektijden van het openbaar vervoer en de dagritmes van de Nederlandse huishoudens; de Nederlandse burger werd gedwongen zich aan te passen aan deze, schijnbaar onbeduidende, maatregel. Ook werd men bevolen alle ramen te verduisteren. Dezelfde leraar schrijft dat hij verscheidene ramen van het schoolgebouw zwart heeft gesmeerd omdat er een tekort was aan zwarte stof. Hij heeft voor de zekerheid de fittings uit alle lampen gedraaid, zodat hij zeker weet dat hij aan de verordening heeft voldaan. Twee ogenschijnlijk geringe aanpassingen van het dagelijks leven in de eerste dagen van de bezetting.

Vele aanpassingen, verordeningen en maatregelen zouden volgen. Binnen enkele maanden wisten de jongeren van 1940 meer over oorlog en bezetting dan hen lief was.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s