Vernieuwing in het onderwijs, toen en nu

Als oma van 91 het heeft over de eerste auto die ze ooit in het dorp zag rijden, terwijl mijn neefje naast haar met een app hutten zit te bouwen, verbaas ik mij over hun generatieverschillen. Zij groeiden in twee totaal verschillende werelden op. Nu ik regelmatig met mijn neus in de boeken en archieven zit, kom ik er achter dat die werelden misschien meer op elkaar lijken dan ik in die eerste instantie dacht.


Zo las ik onlangs een artikel in tijdschrift “Het Gemeenbest”, gepubliceerd in 1939. Het artikel ging over onderwijsvernieuwing. Een onderwerp van alle tijden, evenals de discussies daaromtrent.

Uit onvrede met de aanhoudende problemen in de Nederlandse samenleving zoals de economische crisis en de hoge werkloosheid van de jaren dertig, waren er verschillende groepen in het land die opriepen tot verandering en vernieuwing. Het Gemeenbest werd uitgegeven door een zo’n groep “vernieuwers”. De gebundelde artikelen over uiteenlopende onderwerpen waren allemaal maatschappij kritisch en gericht op fundamentele verandering.

15959

In het artikel verdedigt de heer P.J. Bouman de noodzaak van vernieuwing op het gebied van onderwijs. In zijn stuk schetste hij een verrassend herkenbaar beeld; er heerste angst van leraren om de aandacht van de leerlingen te verliezen door alle invloeden van buitenaf.

Voor mij herkenbaar. Aangezien sinds het begin van het schooljaar, er bij ons op school een vergelijkbare discussie gaande is. Namelijk over de eventuele invoering van iPads en laptops in de klas. Met de nieuwe apparatuur zou niet alleen de welbekende grote rugzak van de bruggers verleden tijd zijn. Ook het klassikale, frontale lesgeven zou voor eens en voor altijd uit de lokalen verbannen worden. Nieuwe les strategieën zoals flipping the classroom en een hoge mate van inquiery based learning zouden aan de orde van de dag zijn in de 21e eeuw. Deze vernieuwende vorm van onderwijs, zorgt voor veel discussie, net als in de tijd van Bouman zeventig jaar geleden. Zo heerst er bij sommige docenten en ouders dezelfde angst als bij de leerkrachten van toen; wat als deze veranderingen voor teveel afleiding zorgen?

Waar tegenwoordig de angst uit de hoek komt van smartphones, iPads, laptops en social media in de klas, werd in de jaren dertig gevreesd voor de afleidende rol van de fiets, de radio en de bioscoop. Bouman geloofde echter niet in deze angst voor nieuwe ontwikkelingen. Aan de tegenstanders van onderwijsvernieuwingen schreef hij in het artikel:

“Wil men de jeugd, die opgroeit in ons tijdperk van de fiets, de auto, de radio en de bioscoop, van de sport, het intensieve verenigingsleven, het reizen en het trekken werkelijk gelijkstellen met de jeugd van de vorige eeuw? Voelen degenen, die dit alles “afleiding” noemen zich in staat de maatschappij zó te veranderen, dat het opgroeiend geslacht terugkeert naar levensomstandigheden, welke rustige studie mogelijk maken? Voelen zij zich, indien zij toegeven dit niet te kunnen, verantwoord hun verouderd algemeene ontwikkelings-ideaal koste wat het wil te handhaven?”

Welke les kunnen we leren uit die discussies van meer dan zeventig jaar geleden? Misschien moeten we niet krampachtig vasthouden aan het onderwijs van de 20e eeuw. iPads, laptops en social media moeten volop worden ingezet voor het huidige onderwijs. Want het opleiden met een verouderd “algemeen ontwikkelings-ideaal” is onmogelijk te handhaven en werkt ook niet meer bij “de jeugd van tegenwoordig”. Ik ben er zeker van dat als Bouman bij mij in de docentenkamer zou zitten, hij de nieuwe middelen met beide handen zou aangrijpen. En dat hij elke les zou beginnen met een status update op Facebook of een instagram momentje!

 

Meer lezen over “de vernieuwers” van de jaren dertig? Lees W. ten Have, “De Nederlandse Unie. Aanpassing, vernieuwing en confrontatie in bezettingstijd, 1940-1941” (Amsterdam 1999) of het beschreven tijdschrift, J.A. Berger E.A. (red.) “Het Gemeenebest. Tijdschrift voor het Nederlands Volksgeheel en tot bevoordering van de volksgemeenschap” (Haarlem 1939).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s